Rozdział 3
Agnieszka Zawada
Skuter Kazimierza zniknął za zakrętem. Na podwórku został tylko smród spalin i ślad gąsienic w śniegu.
— W środę Darek mnie dotknie — powiedziałam.
— Nie dotknie — powiedziała Zocha.
— Prawo pozwala — powiedział Igor. — Kto złożył skargę, ten ogląda. Przy świadkach.
Zocha spojrzała na niego jak na klienta, który chce grzywkę na prosto.
— To niech dotyka. Palcem lakieru nie zetrze. Co rano poprawię i do środy wytrzyma.
I poprawiała. W poniedziałek o siódmej siedziałam już na taborecie z włosami do góry. Zocha rysowała, Igor kichał od lakieru, a jabłko z jego zębami schło na parapecie. Jak wykrój u krawcowej.
Po śniadaniu pojechaliśmy do Leska. Miałam plan. Mały, ale mój.
Chciałam założyć konto w banku. Pierwsze w życiu. Pół życia pracowałam w karczmie, a pieniądze szły na firmę Darka. Ja miałam kartę firmową. Do zakupów.
Przed bankiem weszłam do drogerii przy rynku. Igor został w uazie.
— Majtki kupuję sama — powiedziałam mu.
Wełniane skarpety, szczoteczka do zębów, krem do rąk, majtki. Osiemdziesiąt sześć złotych i czterdzieści groszy.
Przyłożyłam kartę.
Odmowa.
Przyłożyłam jeszcze raz.
Transakcja odrzucona. Karta zablokowana.
— Może gotówką? — zapytała kasjerka. Głośno.
Znała mnie z widzenia. Co sobotę kupowałam u niej serwetki do karczmy. Hurtem.
Gotówki miałam czternaście złotych, w kopercie z napisem „na czarną godzinę”. Czarna godzina przyszła, a koperta została w walizce, u Igora.
Za mną w kolejce ktoś stuknął paznokciami w koszyk.
Wiktoria. W moim czerwonym płaszczu.
— Ja zapłacę, pani Agnieszko. — Uśmiechnęła się słodko. — Należy się pani. Za tyle lat.
Wyjęła portfel. Mój portfel. Skórzany, od Darka na czterdziestkę. Zostawiłam go w szufladzie w kuchni.
— Nie trzeba — powiedziałam.
Wiktoria przechyliła głowę. Jej wzrok zjechał mi za ucho. I tam został.
— Ładny znak — powiedziała. — Grafit, prawda? Ja zawsze brałam grafit, jak klientka siwiała.
Kasjerka patrzyła to na nią, to na mnie. Majtki leżały na ladzie jak dowód rzeczowy.
Zaczęłam liczyć kafelki na podłodze. Przy siódmym przestałam.
— Przepis na sernik jest w zeszycie na trzeciej półce — powiedziałam. — Tylko że ja zawsze dodaję jedną rzecz, której tam nie zapisałam.
Uśmiech na sekundę jej zjechał. Zaraz wrócił.
— W sobotę otwieramy po swojemu — powiedziała. — Darek mówi, że zmienimy szyld na „Karczma Wiktoria”. Ładniej brzmi niż Zawada, prawda?
Karczma Wiktoria. Na ziemi mojego taty.
Wyszłam bez majtek. Znaczy, bez tych z lady.
* * *
Przed drogerią stał pikap Darka. Silnik chodził.
Wiktoria wyszła za mną i wsiadła do niego. Widziałam ich przez szybę, z dwóch metrów.
Darek polizał kciuk i przetarł jej policzek.
Jak mnie. Jak dziecku.
Pierwszy raz zobaczyłam to z boku. Nie było w tym nic czułego. Tak się wyciera plamę z ceraty. Dwadzieścia cztery lata byłam tą plamą.
Darek mnie zauważył. Opuścił szybę.
— Co, matka, majtek zabrakło? Wiktoria ci pożyczy.
Pomachał mi tym kciukiem i odjechał. Kobieta z wózkiem obejrzała się na mnie dwa razy.
Igor wysiadł z uaza. Popatrzył na moje puste ręce i bez słowa wszedł do drogerii.
Wrócił po pięciu minutach z reklamówką.
— Skarpety wybrałem grube. Majtki wybrała pani z kasy.
Parsknęłam. Pierwszy raz od soboty. I zaraz potem się rozbeczałam. Brzydko, w rękaw jego kożucha. Mój płaszcz chodził przecież po Lesku na Wiktorii.
Igor odwrócił się do szyby. Nie poklepał mnie, nie objął. Warunek numer dwa. Podał mi tylko chusteczkę przez ramię i czekał.
— Ona wie — powiedziałam, kiedy mogłam. — Wiktoria. Wie, że to kredka.
— Wie, że grafit. Nie wie, co z tym zrobić.
— Darek będzie wiedział. — Wydmuchałam nos. — Darek zawsze liże kciuk.
Igor zapalił silnik. Długo nic nie mówił.
Do banku tego dnia nie poszłam. Konto mogło poczekać. Szyja nie.
* * *
Na Przełęczy Wyżnej Igor zatrzymał uaz. Pod nami leżała cała dolina, biała aż po Połoninę Wetlińską. Nad nią wisiał blady półksiężyc. Za tydzień miał zniknąć zupełnie.
Spojrzałam na blizny na jego palcach.
— Dlaczego pan wtedy zapytał? Przy świecy. Czy sama.
Długo patrzył przed siebie.
— Miałem dwanaście lat, jak ojciec odrzucił matkę. Przy watasze, na Zielone Świątki. Świadek gasił jej świecę palcami. I się śmiał.
Nie przerywałam.
— Matka wyszła przed północą z jedną torbą. Do nowiu nikt jej nie wziął. Umarła w Przemyślu, w wynajętym pokoju. Sama. Miałem wtedy szesnaście lat.
— Dlatego czekał pan na zaporze.
— Dlatego.
Ręka sama mi poszła w jego stronę. Zatrzymałam ją w pół drogi, na hamulcu ręcznym. Warunek numer dwa działał w obie strony.
Wyobraziłam sobie chłopca, który patrzy, jak matce gaśnie świeca. I mężczyznę, który przez godzinę stoi w śniegu, żeby obca kobieta nie szła sama przez zaporę.
— A czemu pan nigdy nie wziął luny? Taki chłop. — Głupio to zabrzmiało. — No, alfa.
Igor uśmiechnął się pierwszy raz, odkąd go znałam. Krzywo, jakby nie miał wprawy.
— Bo się spóźniłem.
Igor Bojko, który czekał godzinę na zaporze, żeby się nie spóźnić.
— Na co?
Nie odpowiedział. Zadzwonił mój telefon.
Ola.
— Mamo, tata mówi, że to teatr. — Mówiła szybko, jak w dzieciństwie, kiedy coś stłukła. — Że ty i Bojko udajecie, żeby mu zrobić na złość. Że w środę to udowodni przy wszystkich. Mamo, powiedz mi, że to nie teatr.
Patrzyłam na dolinę. Igor odwrócił twarz do bocznej szyby, żeby mi nie przeszkadzać.
Nigdy w życiu nie okłamałam Oli. Prawdę o Mikołaju powiedziałam jej, jak tylko zapytała. Darek się wtedy wściekł.
— To nie teatr, córcia.
Ola odetchnęła do słuchawki. Rozłączyła się z „kocham cię, mamo”.
Siedziałam z telefonem przy uchu jeszcze długo po tym, jak ucichł.
— Okłamała pani córkę przeze mnie — powiedział Igor.
— Przez Darka. — Schowałam telefon do kieszeni. — I mów mi po imieniu. Skoro już kłamię dla ciebie.
Popatrzył na mnie.
— Agnieszka.
Tylko tyle. Całe imię. Darek mówił „matka”, „Aguś”, „moja stara”. Całego nie słyszałam od lat.
— Igor — powiedziałam.
Zabrzmiało jak coś, co się mówi na głos pierwszy raz.
Sięgnął do schowka i podał mi coś zawiniętego w papier. Kawałek mojego sernika.
— Zocha kazała. Nie jadłaś od soboty.
— Skąd wiesz?
— Patrzę. — Wzruszył ramionami. — Jak się denerwujesz, to liczysz. Talerze, kafelki. Nie jesz.
Przez dwadzieścia cztery lata nikt nie zauważył, że liczę. On zauważył w trzy dni.
* * *
Wieczorem Zocha obwąchała mnie w progu jak celnik na granicy w Krościenku.
— Ty nim pachniesz — orzekła. — A on tobą nie. Ani trochę. Kazik tego nie wywąchał, bo jego nie wąchał. Zawada wywącha.
Zajrzała do reklamówki z drogerii.
— Majtki on wybierał?
— Kasjerka.
— No to chwała Bogu. On by wziął w konie.
Powiedziałam jej o Wiktorii. O grafitach dla siwiejących. O kciuku.
— Liże palec? — Zocha się skrzywiła. — Jego ojciec tak samo przy kartach. Cała rodzina bez manier.
Zocha usiadła ciężko na ławie.
— Siwiejących — powtórzyła. — Smarkula.
Potem zmrużyła oczy i policzyła coś na palcach.
— Henna. Henna trzyma dwa tygodnie. Śliną jej nie ruszysz, choćbyś lizał do Wielkanocy. Hurtownia fryzjerska w Sanoku dostaje ją dopiero w środę. Pojadę z samego rana. Na szóstą wieczór będę z powrotem.
— Quadem? Do Sanoka?
— A czym? Henny nikomu wybierać nie dam. Igor by mi przywiózł smar do kopyt.
— Ciociu, pod Wetliną zawsze zakopuje — powiedział Igor.
— Mnie nie zakopie. Czterdzieści zim jeżdżę.
— A dzisiaj? — zapytałam.
— A dzisiaj macie pachnieć sobą. Oboje. Nie tylko ty nim.
Igor otworzył usta. Ubiegłam go.
— To śpimy pod jedną pierzyną — powiedziałam. — Plecami. I bez dotykania.
Zocha zatarła ręce, jakby trafiła szóstkę w totka.
* * *
Leżeliśmy plecami do siebie. Między nami była może szerokość dłoni. Pierzyna była jedna. Igor zostawił mi trzy czwarte, a sam marzł pod resztą.
Czułam przez flanelę, jaki jest ciepły. Jak kafle pieca.
Liczyłam słoiki. Doszłam do dwustu i zaczęłam od nowa. Ogórki, grzyby, powidła. Przy powidłach zgubiłam rachubę.
Darek co noc zabierał mi pierzynę. Igor leżał bez ruchu, jakby się bał, że pierzyna mu ucieknie, jak drgnie.
— Dobranoc, Agnieszko — powiedział w ciemność.
— Dobranoc.
Nie spałam. On też nie. Słyszałam to po oddechu.
Koło północy przekręcił się na plecy. Jego ręka wylądowała na pierzynie tuż przy moim biodrze. Nie dotknęła. Zatrzymała się centymetr wcześniej i tak została.
Wystarczyło jedno słowo. Umówiliśmy się przecież, że to ja poproszę.
Leżałam i nie prosiłam. Liczyłam jego oddechy zamiast słoików.
Ekran telefonu rozjaśnił sufit.
Środa, 20:00. Wiktoria mówi, że ładnie narysowany. Weź chusteczki, matka. D.
Rozdział 4
Agnieszka Zawada
Ekran zgasł. Plecami czułam, że Igor nie śpi.
— Czytałeś? — szepnęłam.
— Czytałem.
— To co zrobimy?
Pierzyna się poruszyła. Igor odwrócił się na plecy. Nie dotknął mnie. Warunek numer dwa.
— Zdążymy.
Pierwszy raz nie uwierzyłam mu od razu.
* * *
W środę o siódmej rano Zocha wcisnęła na głowę różowy kask i odpaliła quada. Pod kask włożyła jeszcze moherowy beret, bo „w kasku uszy marzną”.
— Do Sanoka i z powrotem. Na szóstą jestem z henną. — Zapięła pasek pod brodą. — W radiu mówią, że po południu sypnie i zamkną Pętlę od Wetliny. Mnie nie zamkną.
Potem spojrzała na Igora. Długo, spod kasku.
— Albo zrób jej prawdziwy i po kłopocie.
Uszy mi zapłonęły. Oba, nie tylko to z kredką.
Igor nawet nie mrugnął.
— Nie. Znak się robi, kiedy kobieta chce. Nie kiedy musi.
— Uparty jak twój ojciec — powiedziała Zocha. — I zgryz ten sam.
Dodała gazu, aż śnieg prysnął spod kół na ganek.
Stałam na progu w jego flanelowej koszuli. Nie wiedziałam, czy mi ulżyło, czy mnie zabolało.
Chyba jedno i drugie naraz.
Do nowiu zostało pięć dni. Do Darka trzynaście godzin.
* * *
Przed południem poszłam za Igorem do stajni. Nie umiałam siedzieć w kuchni i patrzeć na zegar.
Czesał Baśkę. Klacz stała spokojnie jak owca. Przy nim wszystko stawało spokojnie, nawet ja.
— Co będzie z twoją doliną? — zapytałam. — Jak to wyjdzie.
— Darek postawi czterdzieści domków. A Baśka będzie wozić turystów z parkingu pod Tarnicę.
Baśka parsknęła, jakby zrozumiała.
— A ty?
— Ja sobie poradzę. — Odłożył zgrzebło. — Ale ty stracisz Olę. Bezwatahowa nie przyjdzie nawet na jej ślub.
Powiedział na głos to, czego ja bałam się powiedzieć od soboty.
— To po co się w to pakowałeś? — Głos mi się załamał. — Dla jednej doliny?
Igor popatrzył na mnie znad grzbietu klaczy.
— Nie dla doliny.
I wrócił do czesania, jakby nic nie powiedział.
Baśka trąciła mnie pyskiem w plecy, aż zrobiłam krok w jego stronę. Igor się nie ruszył. Ja też nie.
* * *
Po południu zaczęło sypać.
Telefon zawibrował na parapecie.
Mamo, tata kazał mi jechać z nim wieczorem do was. Mówi, że muszę to zobaczyć na własne oczy.
Nie odpisałam. Kłamać na piśmie już nie umiałam.
Stałam przy kuchni i piekłam proziaki na blasze. Robię to zawsze, kiedy nie wiem, co ze sobą zrobić. Mąka, kwaśne mleko, soda. Ręce same wiedzą.
Igor wszedł ze stajni. Otrzepał czapkę ze śniegu i usiadł przy stole. Patrzył, jak przewracam placki.
Darek nigdy nie patrzył, jak gotuję. Patrzył, czy już.
— Za trzy godziny przyjadą — powiedziałam.
— Wiem.
— A Zochy dalej nie ma.
— Będzie.
Na parapecie leżało jabłko z jego zębami. Wyschło i pomarszczyło się jak palce po praniu. Zocha zabroniła je wyrzucać, bo „wzór musi być”.
Popatrzyłam na nie. Potem na Igora.
Cztery dni spałam w jego koszuli. Dwie noce pod jedną pierzyną, plecami. Ani razu mnie nie dotknął. Ani razu nawet nie zapytał, czy może.
Bo umówiliśmy się, że to ja poproszę.
Odłożyłam łopatkę. Proziak na blasze zaczął się przypalać. Niech się pali.
— Igor.
Podniósł głowę.
— Pocałuj mnie.
Nie ruszył się od razu. Patrzył na mnie, jakby sprawdzał, czy dobrze usłyszał.
— Jesteś pewna?
— Proszę.
Wstał. Podszedł powoli. Wierzchem dłoni starł mi coś z policzka.
— Mąkę masz.
Te same słowa. Darek mówił je, liżąc kciuk. Igor powiedział je tak, jakby dotykał czegoś, co łatwo stłuc.
I wtedy mnie pocałował.
Powoli. Jakby miał na to cały czas świata, a nie trzy godziny do Darka.
Złapałam go za sweter. Na granatowej wełnie została biała dłoń z mąki. Moja.
Dwadzieścia cztery lata całowałam się z mężem w przelocie. W policzek, w drzwiach, przy ludziach. Zapomniałam, że można tak. Że ktoś może całować i nigdzie się nie spieszyć.
Igor oparł czoło o moje. Oddychał szybko, jak po bieganiu pod Tarnicę.
— Jeszcze — powiedziałam.
Pocałował mnie jeszcze. Wsunęłam mu dłonie pod sweter. Skórę miał gorącą jak bochenek prosto z pieca.
Jego palce zatrzymały się na górnym guziku flanelowej koszuli. Jego koszuli, na mnie.
— Mogę?
— Możesz.
Rozpiął jeden guzik. Tylko jeden. Pocałował mnie w obojczyk tak, że zapomniałam o Darku, o Radzie i o nowiu. Potem jego usta zjechały mi na szyję. Niżej ucha. Jeszcze centymetr i…
— Znak! — pisnęłam.
Igor odskoczył jak oparzony.
— Zocha mnie zabije — powiedziałam.
— Mnie pierwszego.
Staliśmy na środku kuchni, czerwoni, z mąką na ubraniach. Śmialiśmy się jak dwoje smarkaczy, których ksiądz złapał za salką katechetyczną.
Wtedy zadzwonił jego telefon. Na ekranie: „Ciotka”.
Włączył głośnik.
— Utknęłam pod Wetliną! — wrzasnęła Zocha. — Pług mnie zakopał razem z quadem! Henna jest, ja nie!
— Ciociu, nic ci nie jest?
— Mnie? Siedzę u sołtysa i piję herbatę z rumem. Pętlę zamknęli do rana. Igor, na szóstą nie zdążę. Na ósmą też nie!
Rozłączyła się. W tle ktoś śpiewał kolędę, chociaż był listopad.
Proziak na blasze był już czarny jak węgiel.
Była 18:50.
Popatrzyliśmy na siebie. Kredka, lakier i godzina do Darka. Wiedziałam, o czym Igor myśli, bo myślałam o tym samym.
Żadne z nas tego nie powiedziało.
Poprawiłam znak sama, w lusterku do golenia. Wyszedł mi półksiężyc jak rogal z piekarni w Ustrzykach.
Igor starł go chusteczką i narysował od nowa. Z jabłka, kreska po kresce. Rękami, które trzymają konia za kopyto, rysował mi za uchem ślad własnych zębów.
Tym razem ręka mu nie drżała.
* * *
O wpół do ósmej siedzieliśmy przy piecu. Za oknem sypało tak, że nie było widać stajni.
Siedział tak blisko, że czułam ciepło jego ramienia przez sweter i flanelę. Wziął mnie za rękę. Odwrócił ją wnętrzem do góry. Palcem z blizną dotknął małej białej kropki na moim nadgarstku.
— Pamiętasz, skąd to masz?
— Z wesela. Kapnęło z mojej świecy. Trzęsła ci się ręka.
Popatrzył na półkę nad ławą. Na ogarek przewiązany wypłowiałą wstążką.
Niebieską.
Na moim weselu wszystkie świece miały niebieskie wstążki. Teściowa marudziła, że niebieski jest na smutek. Uparłam się. Pierwszy i ostatni raz w tamtej rodzinie.
Coś mi się ścisnęło w gardle.
— Agnieszka. Zanim przyjadą, musisz coś wiedzieć. — Mówił cicho, jakby ktoś stał pod oknem. — Na twoim weselu, kiedy zapalałem świecę, trzymałem palce nad płomieniem. I nic nie czułem. Bo w tej jednej chwili, kiedy podniosłaś na mnie oczy, ja…
Konie w stajni zarżały wszystkie naraz. Baśka zaczęła walić kopytem w boks.
Przez okno przejechały światła. Jedne, drugie, trzecie.
Z doliny doleciało wycie. Krótkie, trzy razy. Tak woła wataha Zawadów, kiedy wjeżdża na cudzy teren.
Igor nie dokończył.
Była 19:52. Darek pierwszy raz w życiu przyjechał przed czasem.
* * *
Na podwórku stał pikap Darka i dwa auta jego ludzi. Szwagier i jeszcze dwóch, w kurtkach z logo karczmy. Kazimierz zsiadał ze skutera, z lupą na piersi i księgą pod pachą. Przetarł zaparowane gogle rękawem i dopiero wtedy mnie poznał.
Z pikapa wysiadła Wiktoria w moim czerwonym płaszczu.
A za nią Ola.
— Mamo.
Moja córka. W kurtce, którą kupiłam jej w Rzeszowie na pierwszy rok studiów. Oczy miała czerwone.
— Przywiozłem ją, żeby zobaczyła, jaką ma matkę — powiedział Darek.
— Mamo, przecież mówiłaś, że to nie teatr.
Nie umiałam na nią spojrzeć.
Igor stanął przede mną.
— Nie dotkniesz jej.
Szwagier i tamci dwaj zrobili krok do przodu. Szwagier, któremu zawsze nakładałam pierogi pierwszemu, bo wiecznie był głodny.
Igor nie krzyknął. Zawarczał. Cicho, z głębi piersi, aż zadźwięczała szyba w oknie za nami. Trzech chłopów cofnęło się, jakby ktoś ich pchnął. Wiktoria złapała Darka za rękaw.
Dwadzieścia cztery lata patrzyłam na alfę mojej watahy. Dopiero teraz zobaczyłam, jak wygląda prawdziwy.
— Prawo, panie Bojko — powiedział Kazimierz i otworzył księgę. — Kto złożył skargę, ten ogląda. Przy świadkach.
Igor nie zszedł mi z drogi. Stał jak ściana.
Wyszłam zza jego pleców. Sama. Całe życie ktoś stał przede mną i mówił za mnie. Wystarczy.
Zebrałam włosy w garść i odsłoniłam szyję.
Darek podszedł blisko. Pachniał nalewką z tarniny i perfumami Wiktorii. Pochylił się i powąchał.
— Nim pachniesz. Ładnie się postarałaś, matka.
— Przepraszam, pani Agnieszko — powiedziała Wiktoria przez jego ramię. — Ja tylko mówię, co widzę. Zawodowo.
Uśmiechała się do mnie jak do klientki przed lustrem.
Kątem oka zobaczyłam, jak Darek podnosi rękę do ust. Znałam ten ruch na pamięć.
— Kredka do brwi — powiedział mój mąż do całej watahy. — Ona nie jest niczyją luną.
Przed chwilą polizał kciuk i przetarł mi nim znak za uchem, jak dziecku. Teraz pokazywał wszystkim szary ślad na palcu.
Igor, który kwadrans wcześniej zaczął mi mówić, co poczuł na moim weselu, stał za mną.
Wszyscy czekali, aż się rozpłaczę.
Kazimierz obejrzał kciuk Darka przez lupę. Pokręcił głową i polizał ołówek.
— Kłamstwo przed Radą — powiedział. — W poniedziałek, na nowiu, wygnanie. Dla obojga. A dolina pana Bojki idzie pod głosowanie bez niego.
Darek wytarł kciuk o spodnie.
— Możesz jeszcze wrócić — powiedział łaskawie. — Poproszę Radę, to cię nie wygnają. Na zmywak. Wiktoria potrzebuje kogoś do pierogów. Będziesz chociaż blisko Oli.
Szwagier zarechotał. Ola zasłoniła usta ręką.
Nie rozpłakałam się.
Pomyślałam o matce Igora. O świecy, którą obcy gasił palcami i się śmiał. O wynajętym pokoju w Przemyślu.
Puściłam włosy. Odwróciłam się plecami do męża, twarzą do Igora.
— Miałam być twoja do nowiu — powiedziałam. — Na niby.
Śnieg sypał mi na gołą szyję. Odgarnęłam włosy jeszcze raz, wyżej, żeby widzieli wszyscy.
— Nie dlatego, że muszę. Proszę cię, Igor. Naznacz mnie naprawdę.
Rozdziały
Rozdziały 1–4 za darmo. Kolejne: 20 monet za rozdział.
