Rozdział 2
Agnieszka Zawada
— Pana zębów? — Puściłam szyję. — Przecież miało być na niby.
— Prawdziwy znak robi się raz na całe życie — powiedział Igor. — Tego pani nie zrobię.
— To co pokażemy temu sekretarzowi?
Igor wrzucił bieg. Uaz zarzucił tyłem na śniegu.
— Zdążymy.
Jechaliśmy Wielką Pętlą pod górę. Wycieraczki ledwo nadążały. Sernik trzymałam na kolanach jak niemowlę.
Ogrzewanie w uazie nie działało. Po kwadransie szczękałam zębami.
Igor zjechał na pobocze, zdjął kożuch i bez słowa położył mi go na kolanach. Na sernik też.
— A pan?
— Ja nie marznę.
Darek w zimie zabierał mi koc z kanapy. Bo „ty i tak zaraz idziesz do kuchni”.
Za Baligrodem telefon zawibrował mi pod blachą z sernikiem.
U Dzikiego? Szybka jesteś, matka. Ciekawe, co pokażesz Kazikowi. D.
Pół godziny od zapory, a Darek już wiedział, w czyim aucie siedzę. W watasze wiadomości biegną szybciej niż wilki.
Wyłączyłam telefon. Pierwszy raz w życiu nie odpisałam mężowi.
Za Cisną postawiłam warunki. Ja. Przez dwadzieścia cztery lata stawiał je Darek.
— Raz. Do nowiu i ani dnia dłużej.
— Zgoda.
— Dwa. Nie dotyka mnie pan. Dopóki sama nie poproszę.
— Zgoda.
Powiedział to od razu. Trochę za szybko. Głupio mnie to ukłuło.
— Trzy. Na nowiu staję przed Radą i odbieram karczmę. Ziemię pod nią zostawił mi tata. Co luna wniosła, luna wynosi.
Po ludzku wystarczyłaby księga wieczysta i adwokat. Ale wilki nie chodzą do ludzkich sądów. Kto pójdzie, ten od razu jest bezwatahowy.
— Tylko luna może o to prosić przed Radą — powiedział Igor. — Dlatego do nowiu jest pani moja.
Moja. Darek mówił „moja stara”. Brzmiało inaczej.
Igor patrzył na drogę. Na zakrętach zwalniał, zanim zdążyłam złapać się uchwytu. Darek na zakrętach przyspieszał, żebym piszczała. Śmiał się wtedy, że jestem jak baba z wesołego miasteczka.
— A pana warunek?
— Jeden. Jak ktoś zapyta, czyja pani jest, mówi pani: jego. Bez zająknięcia.
— Jego — powtórzyłam na próbę.
Zająknęłam się.
* * *
Dom Igora stał ostatni przy drodze na Wołosate. Dalej był już tylko las i Tarnica.
Drewniany, z bali, z gankiem. Obok stajnia. Kiedy wysiadłam, zza ogrodzenia wysunął się koński łeb. Siwa klacz z grzywą do kolan obwąchała mi rękaw.
— Baśka — powiedział Igor. — Huculska. Nie lubi nikogo.
Konie boją się wilków. Ta zjadła mi pół szalika.
Pod gankiem stał quad z różowym kaskiem na kierownicy.
Kwadrans po pierwszej w drzwiach stanęła starsza pani w różowym szlafroku i siatce na włosach. W ręce trzymała pogrzebacz.
Pociągnęła nosem w moją stronę. Raz, drugi.
— Pachniesz cebulą i krzywdą — powiedziała. — I sernikiem. Sernik zostaje. Ty też.
Zofia Bojko, ciotka Igora. Siedemdziesiąt siedem lat. Przez czterdzieści lat prowadziła salon fryzjerski w Ustrzykach Dolnych. Brwi robiła połowie Bieszczad.
Popatrzyła na Igora, potem na mnie, potem znowu na niego.
— Dwadzieścia cztery lata nie przywiózł tu żadnej baby — powiedziała. — I proszę. Od razu z sernikiem.
Ułamała sobie palcami kawałek, prosto z blachy. O wpół do drugiej w nocy.
— Wanilia prawdziwa — orzekła z pełnymi ustami. — Zostajesz na zawsze.
— Do nowiu — powiedziałam.
— Zobaczymy.
Igor powiedział jej o sekretarzu, który przyjedzie o ósmej. I o znaku.
— Kazik Hryń? — Zocha machnęła pogrzebaczem. — Ślepy jak kret. Ale nos ma. Igor, jabłko.
Igor podał jej z miski szarą renetę.
— Nie mnie. Gryź.
I alfa, którego bała się połowa gór, posłusznie ugryzł jabłko. Na rozkaz ciotki w szlafroku.
Zocha obejrzała ślad zębów pod lampą. Z bliska, jak jubiler.
— Ładny zgryz. Po ojcu. — Wyjęła z kieszeni szlafroka kredkę do brwi. — Grafit. Siadaj, dziecko. Włosy do góry.
Siedziałam na taborecie w kuchni obcego mężczyzny. Ciotka tego mężczyzny malowała mi za uchem ślad jego zębów. Kopiowała go z jabłka.
Igor stał w drzwiach i nie wiedział, gdzie podziać ręce.
Kredka chodziła mi po skórze, zimna i łaskocząca. Zocha dmuchała na każdą kreskę.
— Nie patrz na niego, dziecko. Czerwienisz się i mi tło zmieniasz.
— Prawdziwy robi się raz — mruczała Zocha. — Zębami. Boli jak przekłuwanie uszu, tak mówią. A potem zostaje na całe życie. — Psiknęła mi na szyję lakierem do włosów. Chmura poszła na całą kuchnię.
Igor kichnął trzy razy. Jak pies.
— Nie mocz tego — powiedziała Zocha. — Nie drap. I nie daj nikomu dotykać za uchem. Kredkę zmyje byle ślina.
— A teraz?
— A teraz spać. Razem.
— Słucham?
— Luna śpi u alfy. Kazik powącha pościel. Znam go od Gierka.
* * *
Spałam w łóżku Igora, w jego flanelowej koszuli. Żeby pachnieć jak trzeba.
Igor leżał na ławie przy piecu. Ława była za krótka. Nogi wisiały mu od kolan w dół.
— Chrapie pan? — zapytałam.
— Nie wiem. Nie miał mi kto powiedzieć.
Na półce nad ławą stał ogarek starej świecy. Woskowej, przewiązanej wypłowiałą niebieską wstążką.
— Co to? — zapytałam w ciemność.
— Stara świeca. Dobranoc, pani Agnieszko.
Koszula pachniała nim. Dymem, sianem i czymś, czego nie umiałam nazwać. Udawałam przed sobą, że wcale nie wącham.
— Panie Igorze?
— Hm.
— Pan ją czuł. Na sali. Wiktoria naprawdę jest jego przeznaczoną?
Ława skrzypnęła.
— Przeznaczona pachnie jak nikt inny. — Długo milczał. — A Wiktoria pachniała pani perfumami.
Moimi. Z flakonu na toaletce, który Ola dała mi na imieniny.
Darek zawsze zasypiał przodem do ściany. Igor leżał przodem do mnie. W świetle z pieca widziałam, że ma otwarte oczy.
Odwróciłam się do ściany. Teraz to ja.
Włączyłam telefon na minutę. Od Oli nic więcej. Od Darka trzy nieodebrane i jedno zdjęcie: moja toaletka, a na niej perfumy Wiktorii.
Wyłączyłam.
* * *
O szóstej Zocha wpadła do pokoju, zgarnęła z ławy koc Igora i wytarzała go w mojej pościeli. Jak kotlet w bułce tartej.
— Żeby się przegryzło — wyjaśniła.
O siódmej Zocha poprawiła znak i psiknęła drugi raz. Igor kichnął drugi raz.
Za dziesięć ósma z doliny doleciał warkot silnika.
Kazimierz Hryń przyjechał skuterem śnieżnym o 7:59.
Osiemdziesiąt lat, gogle, lupa na sznurku. Sekretarz Rady od czasów, kiedy Solina była jeszcze wsią, a nie zalewem.
Zocha stała za mną z lakierem w ręce. Jak z gaśnicą.
Kazimierz obejrzał mi szyję przez lupę. Długo. Liczyłam w myślach słoiki w spiżarni karczmy. Doszłam do stu dwunastu.
Potem pochylił się i powąchał. Najpierw mnie, potem pościel.
— Pachnie nim — powiedział. — Zgadza się.
Spojrzał znad lupy na Igora.
— Dwadzieścia cztery lata bez luny, panie Bojko. A tu w jedną noc?
— Czekałem na właściwą — powiedział Igor.
Kazimierz chrząknął. Zocha za moimi plecami prychnęła w lakier.
Otworzył grubą księgę w skórzanej oprawie. Polizał ołówek.
— Czyja jesteś?
Dwadzieścia cztery lata odpowiadałam na to pytanie jednym słowem. Imieniem Darka.
Darek zresztą odpowiadał za mnie wszędzie. U lekarza, w banku, u notariusza. „Żona się zgadza”.
Igor stał przy piecu. Nie podpowiadał. Czekał.
— Jego — powiedziałam.
Bez zająknięcia.
Kazimierz wpisał coś do księgi i schował ołówek za ucho. Zocha przeżegnała się puszką lakieru.
Igor rozluźnił pięść. Dopiero wtedy zobaczyłam, że cały czas ją zaciskał.
Na podwórku Kazimierz wsiadł na skuter i poprawił gogle.
— Aha, pani Zawadowa. Mąż złożył skargę. Że znak robiony w pośpiechu, po nocy. — Zapalił silnik. — W środę o dwudziestej przyjadę drugi raz. Z nim.
Rozdział 3
Agnieszka Zawada
Skuter Kazimierza zniknął za zakrętem. Na podwórku został tylko smród spalin i ślad gąsienic w śniegu.
— W środę Darek mnie dotknie — powiedziałam.
— Nie dotknie — powiedziała Zocha.
— Prawo pozwala — powiedział Igor. — Kto złożył skargę, ten ogląda. Przy świadkach.
Zocha spojrzała na niego jak na klienta, który chce grzywkę na prosto.
— To niech dotyka. Palcem lakieru nie zetrze. Co rano poprawię i do środy wytrzyma.
I poprawiała. W poniedziałek o siódmej siedziałam już na taborecie z włosami do góry. Zocha rysowała, Igor kichał od lakieru, a jabłko z jego zębami schło na parapecie. Jak wykrój u krawcowej.
Po śniadaniu pojechaliśmy do Leska. Miałam plan. Mały, ale mój.
Chciałam założyć konto w banku. Pierwsze w życiu. Pół życia pracowałam w karczmie, a pieniądze szły na firmę Darka. Ja miałam kartę firmową. Do zakupów.
Przed bankiem weszłam do drogerii przy rynku. Igor został w uazie.
— Majtki kupuję sama — powiedziałam mu.
Wełniane skarpety, szczoteczka do zębów, krem do rąk, majtki. Osiemdziesiąt sześć złotych i czterdzieści groszy.
Przyłożyłam kartę.
Odmowa.
Przyłożyłam jeszcze raz.
Transakcja odrzucona. Karta zablokowana.
— Może gotówką? — zapytała kasjerka. Głośno.
Znała mnie z widzenia. Co sobotę kupowałam u niej serwetki do karczmy. Hurtem.
Gotówki miałam czternaście złotych, w kopercie z napisem „na czarną godzinę”. Czarna godzina przyszła, a koperta została w walizce, u Igora.
Za mną w kolejce ktoś stuknął paznokciami w koszyk.
Wiktoria. W moim czerwonym płaszczu.
— Ja zapłacę, pani Agnieszko. — Uśmiechnęła się słodko. — Należy się pani. Za tyle lat.
Wyjęła portfel. Mój portfel. Skórzany, od Darka na czterdziestkę. Zostawiłam go w szufladzie w kuchni.
— Nie trzeba — powiedziałam.
Wiktoria przechyliła głowę. Jej wzrok zjechał mi za ucho. I tam został.
— Ładny znak — powiedziała. — Grafit, prawda? Ja zawsze brałam grafit, jak klientka siwiała.
Kasjerka patrzyła to na nią, to na mnie. Majtki leżały na ladzie jak dowód rzeczowy.
Zaczęłam liczyć kafelki na podłodze. Przy siódmym przestałam.
— Przepis na sernik jest w zeszycie na trzeciej półce — powiedziałam. — Tylko że ja zawsze dodaję jedną rzecz, której tam nie zapisałam.
Uśmiech na sekundę jej zjechał. Zaraz wrócił.
— W sobotę otwieramy po swojemu — powiedziała. — Darek mówi, że zmienimy szyld na „Karczma Wiktoria”. Ładniej brzmi niż Zawada, prawda?
Karczma Wiktoria. Na ziemi mojego taty.
Wyszłam bez majtek. Znaczy, bez tych z lady.
* * *
Przed drogerią stał pikap Darka. Silnik chodził.
Wiktoria wyszła za mną i wsiadła do niego. Widziałam ich przez szybę, z dwóch metrów.
Darek polizał kciuk i przetarł jej policzek.
Jak mnie. Jak dziecku.
Pierwszy raz zobaczyłam to z boku. Nie było w tym nic czułego. Tak się wyciera plamę z ceraty. Dwadzieścia cztery lata byłam tą plamą.
Darek mnie zauważył. Opuścił szybę.
— Co, matka, majtek zabrakło? Wiktoria ci pożyczy.
Pomachał mi tym kciukiem i odjechał. Kobieta z wózkiem obejrzała się na mnie dwa razy.
Igor wysiadł z uaza. Popatrzył na moje puste ręce i bez słowa wszedł do drogerii.
Wrócił po pięciu minutach z reklamówką.
— Skarpety wybrałem grube. Majtki wybrała pani z kasy.
Parsknęłam. Pierwszy raz od soboty. I zaraz potem się rozbeczałam. Brzydko, w rękaw jego kożucha. Mój płaszcz chodził przecież po Lesku na Wiktorii.
Igor odwrócił się do szyby. Nie poklepał mnie, nie objął. Warunek numer dwa. Podał mi tylko chusteczkę przez ramię i czekał.
— Ona wie — powiedziałam, kiedy mogłam. — Wiktoria. Wie, że to kredka.
— Wie, że grafit. Nie wie, co z tym zrobić.
— Darek będzie wiedział. — Wydmuchałam nos. — Darek zawsze liże kciuk.
Igor zapalił silnik. Długo nic nie mówił.
Do banku tego dnia nie poszłam. Konto mogło poczekać. Szyja nie.
* * *
Na Przełęczy Wyżnej Igor zatrzymał uaz. Pod nami leżała cała dolina, biała aż po Połoninę Wetlińską. Nad nią wisiał blady półksiężyc. Za tydzień miał zniknąć zupełnie.
Spojrzałam na blizny na jego palcach.
— Dlaczego pan wtedy zapytał? Przy świecy. Czy sama.
Długo patrzył przed siebie.
— Miałem dwanaście lat, jak ojciec odrzucił matkę. Przy watasze, na Zielone Świątki. Świadek gasił jej świecę palcami. I się śmiał.
Nie przerywałam.
— Matka wyszła przed północą z jedną torbą. Do nowiu nikt jej nie wziął. Umarła w Przemyślu, w wynajętym pokoju. Sama. Miałem wtedy szesnaście lat.
— Dlatego czekał pan na zaporze.
— Dlatego.
Ręka sama mi poszła w jego stronę. Zatrzymałam ją w pół drogi, na hamulcu ręcznym. Warunek numer dwa działał w obie strony.
Wyobraziłam sobie chłopca, który patrzy, jak matce gaśnie świeca. I mężczyznę, który przez godzinę stoi w śniegu, żeby obca kobieta nie szła sama przez zaporę.
— A czemu pan nigdy nie wziął luny? Taki chłop. — Głupio to zabrzmiało. — No, alfa.
Igor uśmiechnął się pierwszy raz, odkąd go znałam. Krzywo, jakby nie miał wprawy.
— Bo się spóźniłem.
Igor Bojko, który czekał godzinę na zaporze, żeby się nie spóźnić.
— Na co?
Nie odpowiedział. Zadzwonił mój telefon.
Ola.
— Mamo, tata mówi, że to teatr. — Mówiła szybko, jak w dzieciństwie, kiedy coś stłukła. — Że ty i Bojko udajecie, żeby mu zrobić na złość. Że w środę to udowodni przy wszystkich. Mamo, powiedz mi, że to nie teatr.
Patrzyłam na dolinę. Igor odwrócił twarz do bocznej szyby, żeby mi nie przeszkadzać.
Nigdy w życiu nie okłamałam Oli. Prawdę o Mikołaju powiedziałam jej, jak tylko zapytała. Darek się wtedy wściekł.
— To nie teatr, córcia.
Ola odetchnęła do słuchawki. Rozłączyła się z „kocham cię, mamo”.
Siedziałam z telefonem przy uchu jeszcze długo po tym, jak ucichł.
— Okłamała pani córkę przeze mnie — powiedział Igor.
— Przez Darka. — Schowałam telefon do kieszeni. — I mów mi po imieniu. Skoro już kłamię dla ciebie.
Popatrzył na mnie.
— Agnieszka.
Tylko tyle. Całe imię. Darek mówił „matka”, „Aguś”, „moja stara”. Całego nie słyszałam od lat.
— Igor — powiedziałam.
Zabrzmiało jak coś, co się mówi na głos pierwszy raz.
Sięgnął do schowka i podał mi coś zawiniętego w papier. Kawałek mojego sernika.
— Zocha kazała. Nie jadłaś od soboty.
— Skąd wiesz?
— Patrzę. — Wzruszył ramionami. — Jak się denerwujesz, to liczysz. Talerze, kafelki. Nie jesz.
Przez dwadzieścia cztery lata nikt nie zauważył, że liczę. On zauważył w trzy dni.
* * *
Wieczorem Zocha obwąchała mnie w progu jak celnik na granicy w Krościenku.
— Ty nim pachniesz — orzekła. — A on tobą nie. Ani trochę. Kazik tego nie wywąchał, bo jego nie wąchał. Zawada wywącha.
Zajrzała do reklamówki z drogerii.
— Majtki on wybierał?
— Kasjerka.
— No to chwała Bogu. On by wziął w konie.
Powiedziałam jej o Wiktorii. O grafitach dla siwiejących. O kciuku.
— Liże palec? — Zocha się skrzywiła. — Jego ojciec tak samo przy kartach. Cała rodzina bez manier.
Zocha usiadła ciężko na ławie.
— Siwiejących — powtórzyła. — Smarkula.
Potem zmrużyła oczy i policzyła coś na palcach.
— Henna. Henna trzyma dwa tygodnie. Śliną jej nie ruszysz, choćbyś lizał do Wielkanocy. Hurtownia fryzjerska w Sanoku dostaje ją dopiero w środę. Pojadę z samego rana. Na szóstą wieczór będę z powrotem.
— Quadem? Do Sanoka?
— A czym? Henny nikomu wybierać nie dam. Igor by mi przywiózł smar do kopyt.
— Ciociu, pod Wetliną zawsze zakopuje — powiedział Igor.
— Mnie nie zakopie. Czterdzieści zim jeżdżę.
— A dzisiaj? — zapytałam.
— A dzisiaj macie pachnieć sobą. Oboje. Nie tylko ty nim.
Igor otworzył usta. Ubiegłam go.
— To śpimy pod jedną pierzyną — powiedziałam. — Plecami. I bez dotykania.
Zocha zatarła ręce, jakby trafiła szóstkę w totka.
* * *
Leżeliśmy plecami do siebie. Między nami była może szerokość dłoni. Pierzyna była jedna. Igor zostawił mi trzy czwarte, a sam marzł pod resztą.
Czułam przez flanelę, jaki jest ciepły. Jak kafle pieca.
Liczyłam słoiki. Doszłam do dwustu i zaczęłam od nowa. Ogórki, grzyby, powidła. Przy powidłach zgubiłam rachubę.
Darek co noc zabierał mi pierzynę. Igor leżał bez ruchu, jakby się bał, że pierzyna mu ucieknie, jak drgnie.
— Dobranoc, Agnieszko — powiedział w ciemność.
— Dobranoc.
Nie spałam. On też nie. Słyszałam to po oddechu.
Koło północy przekręcił się na plecy. Jego ręka wylądowała na pierzynie tuż przy moim biodrze. Nie dotknęła. Zatrzymała się centymetr wcześniej i tak została.
Wystarczyło jedno słowo. Umówiliśmy się przecież, że to ja poproszę.
Leżałam i nie prosiłam. Liczyłam jego oddechy zamiast słoików.
Ekran telefonu rozjaśnił sufit.
Środa, 20:00. Wiktoria mówi, że ładnie narysowany. Weź chusteczki, matka. D.
Rozdziały
Rozdziały 1–4 za darmo. Kolejne: 20 monet za rozdział.