Narzeczony do Pasterki

Zeszłam po ciemku, w skarpetach. Schody u mamy skrzypią na trzecim i na siódmym stopniu. Liczę je od dziecka.

Na półpiętrze minęła mnie Kinga, w szlafroku mamy, z telefonem w ręce.

— Zgaga — powiedziała. — Śpij, siostra.

Uśmiechała się. O trzeciej w nocy. Ze zgagą.

W kuchni było ciemno. Przy chlebaku ładował się telefon mamy. Mama zawsze ładuje go w kuchni, bo w sypialni podobno promieniuje.

Ekran jeszcze świecił. Otwarta aplikacja: „Niania. Pokój babci”. Pod spodem lista nagrań.

23:41. 23:47. 23:52. 00:06. I tak dalej, aż do 03:12.

Dwadzieścia trzy nagrania. Z pokoju babci. Z łóżka babci. Z naszego łóżka.

Obok telefonu stał kubek, jeszcze ciepły. Pachniał miętą. Kinga musiała tu siedzieć i coś oglądać. Kinga zawsze coś ogląda w telefonie.

Zielone światełko pod serwetką. Lampka nocna. Brawo, Marta. Dziewięć lat wyłapujesz cudze błędy w fakturach, a nadajnika pod serwetką nie zauważysz.

Nie odsłuchałam ani jednego. Wiedziałam, co tam jest. „Panie prezesie”. „Paragraf piąty. Nikt się nie zakochuje”. Mandarynka. I tamte dwa zdania do sufitu.

Kasowałam po kolei. Ręce trzęsły mi się jak na zarządzie. Dwadzieścia trzy razy: „Czy na pewno usunąć?”. Dwadzieścia trzy razy: „Tak”.

Na górze wyjęłam z nadajnika baterie i wsunęłam je do skarpety. Prezes spał. Albo dalej dobrze udawał.

Nie powiedziałam mu. Musiałabym mu powiedzieć, co było w ostatnim nagraniu.

* * *

Obudziłam się na jego ramieniu.

Wał z poduszki leżał na podłodze. Nie wiem, kto go zrzucił. Wolałam nie wiedzieć.

Prezes nie spał. Patrzył w sufit, a ręką trzymał mnie za plecy, jakbym mogła spaść z łóżka.

— Dzień dobry, pani Marto — powiedział. Paragraf drugi. Byliśmy sami.

— Która godzina?

— Siódma dwanaście. Do Pasterki szesnaście godzin i czterdzieści osiem minut.

— Pan też liczy?

— Od piątku.

Powinnam była wstać i przesunąć się na swoją stronę. Nie wstałam. Jego twarz była tak blisko, że widziałam siwe włoski w brwiach. Spojrzał na moje usta. Ja na jego.

Drzwi otworzyły się bez pukania.

— Nie przeszkadzajcie sobie — powiedziała babcia. — Ja tylko po zęby.

Poczłapała do półki. Szklanka ze sztuczną szczęką stała obok Matki Boskiej. Tuż przy serwetce.

Babcia uniosła serwetkę, żeby przetrzeć kurz. Pod spodem stał biały nadajnik, ciemny, bez baterii. Zacisnęłam palce na kołdrze.

Babcia nawet na niego nie spojrzała. Wzięła szklankę i wyszła, mrucząc do Kazia, że za jej czasów to się wstawało o piątej do krów.

* * *

Po śniadaniu mama dała prezesowi wiadro z karpiem.

Karp pływał w wannie od poniedziałku. Każdy nasz karp nazywa się Zenek.

U nas nikt nie umie zabić karpia, więc mama co roku kupuje żywego, a potem i tak smaży filety z dyskontu. Zenka wypuszczamy do Wigier. Tata mówił, że połowa ryb w tym jeziorze to nasze Zenki.

— Narzeczony wypuszcza — zarządziła mama. — Taki zwyczaj.

Nie ma takiego zwyczaju. Mama wymyśliła go w 2013 roku dla Darka. Darek upuścił wtedy Zenka w zaspę i piszczał jak dziewczynka.

Kinga od rana była dla mnie miła. Zrobiła mi kawę. Powiedziała do mnie „siostrzyczko”. Ostatni raz słyszałam to w dziewięćdziesiątym dziewiątym, tuż przed pamiętnikiem.

Poszliśmy przez łąkę nad zatokę. Pomost widać z ganku. Śnieg po kolana, minus dwadzieścia, rzęsy przymarzały do powiek. Prezes niósł wiadro, a ja siekierkę dziadka, żeby rozbić lód przy pomoście.

Rozbił go trzema uderzeniami. Wyjął Zenka gołymi rękami. Zenek machnął ogonem i ochlapał nas oboje.

— No idź — powiedział do niego prezes. — Masz drugie życie.

Zenek poszedł. Zniknął pod lodem jak srebrna łyżka.

Zęby mi szczękały. Prezes zdjął płaszcz i zarzucił mi go na ramiona.

Był granatowy i ciężki. Pachniał dymem z palników i mandarynkami.

Stałam w nim, jakbym już kiedyś go nosiła.

— Za tydzień będzie pani w Gdańsku — powiedział.

— Za jedenaście dni. Czwartego.

— Przy opłatku skorzystam z paragrafu szóstego.

— Jakiej prawdy?

— Jednym zdaniem. Przy wszystkich.

— A jeśli mi się nie spodoba?

— To je pani skreśli. Zielonym.

Patrzył na mnie z góry, z bliska. Na rzęsach miał szron. Nikt na nas nie patrzył. Paragraf trzeci: tylko przy świadkach.

Złamałam go pierwsza. Stanęłam na palcach i pocałowałam prezesa. Nie w policzek.

Przez sekundę stał jak słup. Potem objął mnie razem z płaszczem i oddał pocałunek tak, że zsunęła mi się czapka. Powoli. Ciepło. Jakby miał czas do Wielkanocy, a nie do północy.

Od strony domu rozległ się krzyk.

— Kaziu! Kaziu, całują się!

Babcia stała na ganku w kożuchu, z lornetką dziadka przy oczach. Krzyczała w niebo.

— Przy karpiu się całują!

Prezes oparł czoło o moje i trząsł się ze śmiechu.

— Był świadek — powiedział. — Paragraf trzeci spełniony.

— Nie w policzek.

— Szczegół.

W sieni, kiedy otrzepywałam buty, dopadł mnie Darek. Prezes poszedł oddać mamie wiadro.

— Martusia. — Oparł rękę o ścianę nad moją głową. Tak stał nade mną przez jedenaście lat, kiedy chciał wygrać kłótnię. — Nie wiem, w co ty grasz. Ale w październiku twój narzeczony siedział trzy tygodnie na targach w Mediolanie. Sam mi mówił w zeszłą środę.

— To oświadczył się przez telefon. Z Mediolanu.

— I pani Zosia płakała w malarni? Przez telefon?

Nic nie powiedziałam. Darek się uśmiechnął.

— Po świętach podpisze mi kontrakt na auta. A ty mu w tym pomożesz, kalkulatorku. — Zniżył głos. — Kinga mówi, że w nocy było u was bardzo ciekawie.

Skasowałam. Wszystkie dwadzieścia trzy. Telefon mamy był czysty.

— Kinga zawsze coś słyszy — powiedziałam i przeszłam pod jego ręką do kuchni.

* * *

Po południu mama otworzyła skrzynkę od prezesa. Na samym wierzchu, w bibule, leżała czerwona bombka ze złotymi literami.

„MARTA I WIKTOR. 14.03.2020”.

Mama powiesiła ją z przodu, na wysokości oczu. Tam, gdzie wczoraj wisiała bombka Kingi i Darka.

— A gdzie moja? — Kinga obeszła choinkę dookoła. — Ta z Darkiem?

— Pewnie spadła — powiedziała mama. — Panie Wiktorze, a czemu taka data?

— Malarnia się pomyliła — powiedział prezes.

Nasza malarnia nie myli się w datach. Każde zamówienie z imieniem przechodzi przez dwie pary oczu. Sama to wprowadziłam.

Ręką w kieszeni swetra dotknęłam bombki Kingi. Patrzyłam na tamtą datę. Czternasty marca dwa tysiące dwudziestego. Czwarta noc w archiwum.

Policzyłam raz. Drugi raz nie zdążyłam, bo babcia krzyknęła od okna, że jest pierwsza gwiazdka.

Była szesnasta. Zdaniem mamy to był samolot. Babcia powiedziała, że samolot to też gwiazdka, tylko z ludźmi.

Stół stał w dużym pokoju, przy choince. Biały obrus, pod nim sianko.

Barszcz z uszkami, śledzie, pierogi z kapustą, kutia, szlyżyki z mlekiem makowym. Karp z dyskontu. I jedno nakrycie więcej, dla wędrowca.

— Dla Marty — powiedziała Kinga. — Gdyby prezes uciekł.

Darek zaśmiał się najgłośniej.

Zza płotu przyszła ciotka Grażyna z wujkiem. Prezes odsunął mi krzesło. Darek przez jedenaście lat nie odsunął mi krzesła ani razu. Siadał pierwszy i nakładał sobie największy kawałek.

Kinga położyła swój telefon na talerzu dla wędrowca. Ekranem w dół.

— Żeby nie przeszkadzał — powiedziała.

Mama podała opłatek.

Łamaliśmy się po kolei. Mama z babcią, Kinga z Darkiem, ciotka z każdym, z mokrymi oczami. Darek życzył prezesowi „owocnej współpracy w nowym roku”. Prezes powiedział „wzajemnie”. Nic więcej.

Mama stanęła przede mną.

— Życzę ci, Marta, żebyś w końcu była szczęśliwa. Tak jak Kingusia.

Odłamałam kawałek jej opłatka. Był suchy jak tektura.

Kinga podeszła do mnie z Darkiem pod rękę.

— A ja ci życzę, siostrzyczko, żeby prezes nie uciekł przed Pasterką. — Pocałowała mnie w policzek. Pachniała miętą.

Kinga całuje mnie w policzek tylko wtedy, kiedy coś na mnie ma.

Potem przede mną stanął prezes. Z opłatkiem w palcach. Wszyscy patrzyli.

— Paragraf szósty — powiedział cicho.

Opłatek przykleił mi się do spoconych palców. Nie tu. Nie przy mamie.

— Marta. Życzę ci… — Urwał. — Nie. Najpierw prawda.

Kinga sięgnęła po telefon z talerza dla wędrowca. Stuknęła w ekran.

Z telefonu mojej siostry popłynął mój głos. Szeptany, nocny, na cały wigilijny stół.

— Do Pasterki, panie prezesie. Potem pan wraca do swojego życia, a ja do swojego.

Mama upuściła opłatek na obrus. Darek się uśmiechnął.

Wiktor, mój narzeczony, stał naprzeciwko mnie z opłatkiem w palcach. Właśnie miał mi powiedzieć prawdę.

Skasowałam to w nocy. Dwadzieścia trzy nagrania. Na telefonie mamy.

Kinga miała swój.

— „Panie prezesie” — powtórzyła słodko. — Tak się mówi do narzeczonego, siostrzyczko? W łóżku babci?

— Kalkulatorek wynajął sobie narzeczonego — powiedział Darek. — Na raty?

Ciotka Grażyna przeżegnała się widelcem.

— Marta. — Mama miała białe usta. — Powiedz, że to nieprawda.

Wszyscy czekali. Aż się rozpłaczę. Aż zacznę kłamać. Aż ucieknę do łazienki, do pustej wanny po Zenku.

Przez czterdzieści jeden lat tak właśnie robiłam.

Wyprostowałam się.

— Prawda — powiedziałam. — Narzeczony do Pasterki. Umowa na odwrocie faktury za brokat. Sześć paragrafów, zielonym długopisem. Podpisana w piątek, za dwie jedenasta.

Mama usiadła. Ciężko, jakby ktoś jej podciął nogi.

Darek przestał się uśmiechać. Czekał na łzy. Przez jedenaście lat zawsze dostawał łzy.

Spojrzałam na zegar nad kredensem. Szesnasta dwadzieścia cztery.

— Do Pasterki zostało siedem godzin i trzydzieści sześć minut — powiedziałam. — Do tego czasu, mamo, to jest mój narzeczony. Kinga, siadaj. Barszcz stygnie.

Odwróciłam się do Wiktora. Nie do prezesa. Do Wiktora.

— Paragraf szósty. Masz jedno zdanie. Mów. Przy wszystkich.

Darek wyjął telefon i wycelował go w Wiktora. Nagrywał.

Wiktor spojrzał na telefon, potem na mnie. Odłożył opłatek na obrus.

— Marta. W marcu dwa tysiące dwudziestego nie byłem w Warszawie. Byłem…

— Daj no to! — Babcia wyrwała Kindze telefon. — Ja też chcę słyszeć, co oni tam w moim łóżku!

— Babciu, to mój telefon! — pisnęła Kinga.

Babcia wcisnęła ekran kciukiem. Mocno, jak dzwonek u sąsiadki.

Z telefonu znowu popłynął mój szept. Późniejszy, z trzeciej dwanaście w nocy.

— Śpi pan? … To dobrze. Bo ja chyba złamałam paragraf piąty.