Narzeczony do Pasterki

Prezes przysunął sobie krzesło i usiadł obok mnie, nie naprzeciwko. Tak siada, kiedy czyta umowy z bankiem.

— Słucham — powiedział.

Właśnie proponowałam umowę własnemu prezesowi. Na odwrocie faktury za brokat. Zielonym długopisem.

— Paragraf pierwszy. — Pisałam i mówiłam naraz, żeby się nie rozmyślić. — Termin. Od dziś do Pasterki. Dwudziesty czwarty grudnia, północ. Potem umowa wygasa.

— Dlaczego do Pasterki?

— Bo na Pasterkę jedziemy całą rodziną do klasztoru na Wigrach. A po Pasterce nikt już o nic nie pyta. Ciotka zasypia w ławce, a mama liczy, kto ile dał na tacę.

Kiwnął głową. Zapisałam.

— Paragraf drugi. Przy rodzinie mówimy sobie po imieniu. Bez świadków: pan i pani.

— Rozsądne.

— Paragraf trzeci. Całujemy się tylko przy świadkach. I tylko w policzek.

— Tylko w policzek — powtórzył. Jakby odkładał to sobie do rubryki „do negocjacji”.

Spojrzał na moje usta. Pisałam szybciej.

— Paragraf czwarty. Żadnych prezentów powyżej stu złotych. Nie chcę być nic winna.

— A piąty?

Długopis zawisł mi nad kartką. Głupio było to pisać przy nim. Napisałam.

— Nikt się nie zakochuje.

Prezes wziął ode mnie długopis. Jego podpis znałam lepiej niż własny. Od dziewięciu lat zatwierdzał nim każdy mój przelew. Podpisał paragrafy od pierwszego do czwartego.

Przy piątym się zatrzymał.

— Ten z zastrzeżeniem — powiedział.

— Z jakim?

— Dopiszę coś od siebie.

Pisał wolno, równymi literami. Czytałam do góry nogami.

§ 6. Narzeczony ma prawo do jednego zdania prawdy. W dowolnej chwili.

— Jakiej prawdy? — zapytałam.

— Zobaczy pani.

Podpisał. Pod piątym też.

Dopisałam datę, bo księgowa nie przyjmie dokumentu bez daty. 18.12.2026, godzina 10:58.

Wtedy zadzwonił mój telefon. Mama. Na wideo.

Mama nigdy nie dzwoni na wideo. Nie umie. Ktoś musiał jej to ustawić.

Odebrałam. Na ekranie zobaczyłam mamine dziurki w nosie i kawałek sufitu.

— Pokaż mi go! — krzyknęła mama. — Marta, natychmiast mi go pokaż!

Prezes nachylił się do telefonu. Spokojnie, jakby robił to codziennie.

— Dzień dobry, pani Krystyno. Wiktor Hryniewicz.

Mama zamilkła. Pierwszy raz, odkąd ją znam.

— Jezus Maria — powiedziała w końcu. — Od bombek.

Gdzieś z tyłu, spod okna, odezwała się babcia:

— Niech pokaże ręce!

— Mamo, rozłącz się — syknęła Kinga. Słyszałam ją, ale jej nie widziałam.

— Panie prezesie. — Mama poprawiła włosy, chociaż widać było tylko jej brodę. — A pan to Martę za co?

Tego nie przećwiczyliśmy. Niczego nie przećwiczyliśmy.

Prezes nawet nie mrugnął.

— Za to, że zawsze ma przy sobie zielony długopis.

Mama nic z tego nie zrozumiała. Ja też nie. Skąd on wiedział, że zawsze?

— To przyjeżdżajcie dwudziestego trzeciego — zarządziła mama. — Na uszka. Babcia chce go obejrzeć.

I rozłączyła się. Jak zawsze, w pół słowa.

* * *

W środę dwudziestego trzeciego, o pierwszej, jechaliśmy z Suwałk do Płociczna. Za Krzywem skręciliśmy w las i zaczął sypać śnieg.

Prezes prowadził swoje stare granatowe auto. W bagażniku wiózł dwie skrzynki bombek dla mamy i garnitur w pokrowcu. Uprzedziłam go, że babcia nie żartowała z tymi rękami.

— Jak się poznaliśmy? — zapytałam. — Mama zapyta o to pierwsza.

— Na rozmowie o pracę. Dziewięć lat temu. Znalazła pani błąd w naszej deklaracji VAT, zanim zdążyłem podać pani rękę.

— Tego mamie nie powiemy. To nieromantyczne.

— Dla mnie bardzo romantyczne.

Spojrzałam na niego. Patrzył na drogę.

— To gdzie mi się oświadczyłeś? — zapytałam.

— W malarni. Przy taśmie z czerwonymi bombkami. Pani Zosia z nocnej zmiany płakała.

— Pani Zosia płacze na reklamach margaryny.

— No właśnie. Wiarygodne.

— A dlaczego pan… — Tfu. Ćwiczyliśmy od Suwałk. — Dlaczego ty?

— Bo pijesz herbatę bez cukru. Ze skórką z cytryny, nie z sokiem. — Włączył wycieraczki. — Ja też.

Piję ze skórką. Nikt tego nie wie. Darek przez jedenaście lat wrzucał mi do kubka plasterki i obrażał się, że nie dopijam.

— Skąd pan… skąd ty to wiesz?

— Dziewięć lat jem z tobą pierniki na zarządzie.

Na prostej przez puszczę wyjął coś z kieszeni płaszcza. Położył mi na kolanie.

Pierścionek. Stare złoto, mały ciemnoczerwony kamień. Ciepły od jego płaszcza.

— Paragraf czwarty — powiedziałam od razu. — Do stu złotych.

— Kosztował zero złotych. Leżał w szufladzie.

Włożyłam. Pasował jak szyty. Kto trzyma w szufladzie pierścionek w moim rozmiarze?

— Pani były mąż był u mnie w zeszłą środę — powiedział prezes. — Chce sprzedać firmie dwanaście aut. Bardzo ładnie się do mnie uśmiechał.

— Darek uśmiecha się do każdego, od kogo czegoś chce.

— Zauważyłem.

Od czwartego stycznia mam pracę w Gdańsku. Czterysta kilometrów od mamy, od Kingi i od Darka.

Prezes o tym wiedział. We wrześniu sam przyjął moje wypowiedzenie. Powiedział tylko „rozumiem” i przez tydzień nie przyszedł na zarząd.

Policzyłam w głowie. Do Pasterki zostało trzydzieści pięć godzin.

* * *

Dom mamy stoi w Płocicznie, przy samych torach kolejki wąskotorowej. Z jednej strony puszcza, z drugiej łąka i zatoka Wigier.

Mama czekała na ganku w kurtce narzuconej na fartuch. Obok niej stała babcia Stasia. Dziewięćdziesiąt jeden lat, metr pięćdziesiąt w kapciach, laska z rączką w kształcie kaczki.

Prezes wysiadł. Babcia ruszyła do niego przez śnieg, zanim mama zdążyła powiedzieć „dzień dobry”.

— Ręce — zażądała.

Prezes zdjął rękawiczki i wyciągnął do niej obie dłonie. Babcia obejrzała je z obu stron jak kurę na targu. Pomacała drobne białe blizny na palcach.

— A to od czego?

— Od szkła. Ojciec postawił mnie przy palnikach, jak miałem czternaście lat.

— Porządne — orzekła babcia. Odwróciła się do mnie. — Ja tobie powiem, dziecko. Ten nie ucieknie. Nie to co tamten. Tamten miał ręce jak u księdza.

Tamten to Darek.

Mama uściskała najpierw prezesa. Mnie potem, jak już zdjęłam kurtkę. W sieni pachniało grzybami i pastą do podłóg, jak w każdą Wigilię mojego życia.

W dużym pokoju stała choinka do sufitu. Czterdzieści bombek Hryniewicza i jeszcze trochę. Prezes odruchowo poprawił jedną, która wisiała krzywo.

— Wszystkie od pana — powiedziała mama z dumą. — Co roku jedna, z imieniem. Ta Kingusi najładniejsza, z brokatem.

Podeszłam do choinki. „MARTA” wisiała z tyłu, od okna, tam gdzie zawsze. Z przodu, na wysokości oczu, wisiała „KINGA”.

A obok niej, w miejscu, gdzie przez jedenaście lat wisiała „MARTA I DAREK 2014”, wisiała nowa. Czerwona, ze złotymi literami.

„KINGA I DAREK. WIGILIA 2024”.

Wigilia 2024. Byłam wtedy żoną Darka. Darek spędzał ją w Ełku, u chorej matki. Kinga pierwszy raz w życiu nie przyjechała do mamy, bo pojechała z koleżankami do Zakopanego.

Policzyłam to dwa razy. Za każdym razem wychodziło tak samo.

Mama nie policzyła. Mama liczy tylko uszka.

Zdjęłam rękawiczki, bo nagle zrobiło mi się gorąco. Pierścionek zaczepił o wełnę i nie chciał puścić.

Za oknem zatrąbiło auto. Srebrne, z komisu na Sejneńskiej, z czerwoną kokardą na masce. Wysiadł Darek, a za nim Kinga w białym futerku, z ręką na brzuchu.

Darek wpadł do sieni, otupał buty i od razu wyciągnął rękę do prezesa.

— Panie prezesie! Co za spotkanie!

Ściskał mu dłoń za długo. Potem spojrzał na mnie. Na pierścionek. I znowu na prezesa.

— Dziwne — powiedział. — W zeszłą środę mówił mi pan, że Wigilię spędza pan sam. W magazynie.